Η Μεταφορά
Το βιβλίο αυτό αγοράστηκε την προηγούμενη Παρασκευή και έχει ήδη διαβαστεί 2 φορές. Είναι 40 σελίδες μοναξιάς ή εθελούσιας απομόνωσης (δεν το έχω ξεκαθαρίσει ακόμη μέσα μου). Είναι καφκικά κλειστοφοβικό, αν υπάρχει αυτό. Η γυναίκα που πρωταγωνιστεί σ’ αυτές τις σελίδες έχει βγει για τα καθιερωμένα ψώνια. Οι πάντες γύρω της την ενοχλούν, την αρρωσταίνουν, δεν τους αντέχει και τους απωθεί …στο μυαλό της μόνο. Η επιστροφή της στο σπίτι μετατρέπεται σε εφιάλτη, έρχεται αντιμέτωπη με μια κακία άνευ προηγουμένου χωρίς να αναρωτιέται, χωρίς να της κάνει έκπληξη. Γίνεται παθητικός δέκτης της βιαιότητας του πλήθους μέσα στο λεωφορείο. Κι εδώ μου θύμισε τον Γιοζεφ Κ. της Δίκης (και με παρόμοιο τρόπο, τον αγαπημένο μου Μερσώ), ο οποίος δεν ήξερε γιατί κατηγορείται και επέμεινε μια μοίρα άλλου(;)
Και εξανίστασαι και πνίγεσαι και θες να την πιάσεις από το λαιμό φωνάζοντας «γιατί;;» Γιατί δεν αντιδρά(ς); Γιατί γίνεσαι αδιαμαρτύρητα αποδέκτης τέτοιας χυδαιότητας; Ένα γιατί ικανό να σε κάνει όμοιο των διωκτών της.
Κι όπως γράφει κι ο ΑΝemos στις 19/4/2007, μετά από ένα τέτοιο κείμενο “Πώς να πιείς γκαζόζα αντί για σαμπάνια; Πώς να βολευτείς με το λιγότερο; Πώς να εκπέσεις του Παραδείσου ή της Κόλασης όταν τα έχεις γευτεί; Να γυρίσεις που; Δεν έχεις θέση αλλού πλέον. Κακομαθαίνεις. Και δεν το λέω για καλό αυτό. Αναπηρία είναι. Μεγάλη.”
Αποστασιοποιημένη απνευστί αφήγηση που δεν εγείρει, δεν θέτει ηθικό θέμα (νομίζω η πρόθεση του συγγραφέα πόρρω απέχει απο τέτοιες βλέψεις) αλλά αισθάνεσαι γροθιές στο στομάχι. Το διάβασα καθηλωμένη, σχεδόν κρατώντας την αναπνοή μου.
Και τις δυο φορές.
Υγ. Στα πλαίσια του Φεστιβάλ Αθηνών φημολογείται οτι θα ανέβει το έργο του «Πεθαίνω σα χώρα» σε σκηνοθεσία Mιχαήλ Mαρμαρινού. Χωρος και χρόνος διεξαγωγης ακόμη αγνωστοι.
Kafka on the shore
Τελειώνοντας το Kafka on the Shore, μένω με ένα κενό, κάποια ερωτήματα και μερικά αδιέξοδα.
Ο Κάφκα, ένας δεκαπεντάχρονος πιτσιρίκος που αποφασίζει να το σκάσει από το σπίτι του προκειμένου να ξεφύγει από τον πατέρα του, έχοντας στα μπαγκάζια του μια οιδιπόδεια κατάρα, στην ηλικία των τεσσάρων και ένα άλτερ ήγκο, το κοράκι -The crow- που, όπως πληροφορούμαστε στη συνέχεια, αυτό σημαίνει στα τσέχικα το όνομα Kafka και τις εύλογες απορίες ενός παιδιού εγκαταλελειμμένου από την μητέρα του. Στην πορεία, η φυγή του εξελίσσεται σε αναζήτηση αυτής και της αδερφής του, βρίσκει καταφύγιο σε μια περίεργη βιβλιοθήκη και σημιουργεί δεσμούς με χαρακτήρες που θα καθορίσουν την ιστορία.
Ο έτερος πρωταγωνιστής είναι ο εξηντάχρονος κύριος Νακάτα, ο οποίος μοιάζει διανοητικά καθυστερημένος ή αγαθός, αποτέλεσμα ενός περίεργου ατυχήματος πίσω στα 1944, όταν ακόμη μαινόταν ο πόλεμος. Ήταν ένα από τα δεκαέξι παιδιά που, σε μια σχολική εκδρομή, έτσι χωρίς εμφανή αιτία, έπεσαν σε κώμα, για να συνέλθουν λίγες ώρες αργότερα, χωρίς να παρουσιάσουν παρενέργειες και χωρίς μνήμη του γεγονότος. Ο Νακάτα ήταν ο μόνος που δεν ξύπνησε αμέσως αλλά «ανένηψε» μετά από βδομάδες, έχοντας χάσει εντελώς τη μνήμη του καθώς και τη δυνατότητα να διαβάζει, κατάσταση μη αναστρεψιμη αλλά με μια μοναδική ικανότητα να συνομιλεί με γάτες, ικανότητα που θα τον οδηγησει αναπόφευκτα προς τον Κάφκα.
Το βιβλίο ακολουθεί παράλληλα και διαδοχικά τις ιστορίες τους, με τα μονά κεφάλαια να αναφέρονται στον Κάφκα ενώ, αντίστοιχα, τα ζυγά, την ιστορία του κύριου Νακάτα. Ο τρόπος με τον οποίο πλησιάζει ο ένας προς τον άλλο ανήκει περισσότερο στο μεταφυσικό παρά τον πραγματικό, υλικό κόσμο, πράγμα καθόλου καινούριο στον Μουρακάμι. Αν στο Κουρδιστό Πουλί ο οιωνός για κάτι σημαντικό ήταν το κρώξιμο του πουλιού, εδώ είναι τα ανεξηγητα «καιρικά» φαινόμενα (αν και θα μπορούσαμε να τα χαρακτηρίσουμε και καίρια), όπως βροχή από ψάρια, από βδέλλες, κρεσέντο από βροντές, με άλλα λόγια ένας σουρρεαλισμός εικόνων, οικείος και από τα προηγούμενα βιβλία του που διάβασα. Αλλά δεν είναι μόνο αυτός ο κοινός άξονας, η κοινή αναφορά. Ο ήρωας του δεν απέχει από τον Τόρου του κουρδιστού πουλιού, ούτε από τον επίσης συνονόματο του νορβηγικού δάσους. Είναι και οι τρεις σε αναζήτηση των ζωών τους, η οποία παίρνει ανεξήγητη πορεία μέσα από μεταφυσικές ατραπούς, όνειρα που προσομοιάζουν της πραγματικότητας, πραγματικότητα που αντικαθιστά το ονειρικό, πρόσωπα περισσότερο Ιδέες παρά σάρκα και οστά από μηχανής θεοί, δηλαδή και σχεσεις που ειναι κατευθείαν παρμένες απο τα προηγούμενα βιβλία.
Δεν θέλω να αναφερθώ περισσότερο στους υπόλοιπους (και καθοριστικούς) ήρωες, γιατί θα το χαλάσω, αλλά θελω να πω δυο-τρια πραγματάκια σχετικά με αυτούς και τον Μουρακάμι. Τον ήρωα, που βγαινει καλύτερος μεσα από την εμπειρία του, τον μεταχειρίζεται ο Μουρακάμι λίγο επιπόλαια και εκβιάζει τη μεταμόρφωσή του ακόμη και στις πιο άσχετες στιγμές, για παράδειγμα ενώ είναι με μια πόρνη στο κρεβάτι, φτιάχνεται ακούγοντας την να αναλύει σκέψεις του Μπεργκσον και τη φιλοσοφία του Χεγκελ.!#$%
Ατάκτως ριμμένες εδώ κει εκεί δόσεις από Γκαίτε, Αριστοτέλη, Συμπόσιο κ.ά.π. που δεν εξυπηρετουν πάντα τόσο, όσο υπάρχουν επι τούτου.
Νομίζω είναι το λιγότερο κατανοητό βιβλίο του, με την έννοια του ότι το κλεινει (τα τελευταία 5-6 κεφάλαια) άτσαλα και ανεπαρκώς. Δεν περίμενα λύση από τον αστυνόμο Μπέκα, εξάλλου είχα την αμέσως προηγουμενη εμπειρία της ανάγνωσης του Πουλιού, αλλά εξασθενει το υφος όσο πλησιάζει προς το τέλος.
Ο Μουρακάμι ειναι ο Λυντς της λογοτεχνίας, του οποίου λατυρευει κάποιος τις ταινίες χωρίς να καταλαβαινει απόλυτα, μόνο που εδώ δεν κατάφερε να με κάνει να κουβαλάω τις τελευταιες εικόνες, ως επιστέγασμα των 467 σελίδων (Vintage Edition).
Κατακλείοντας, σε κάθε περίπτωση αξιζει να διαβαστεί ίσως και παραπάνω απο μια φορά, γιατι χρειάζονται επίλυση κάποιοι γρίφοι, αλλά μπορώ να χαλαρώσω τώρα και να αλλάξω ύφος και συγγραφέα. Δεν ξέρω, έτσι λέω.
Ενδεχομένως, να γινει edit ή να μπουν προσθηκες.
Το Κουρδιστό πουλί
Μεταξύ των αναγνώσεων των βιβλίων του Μουρακάμι (3 γενικές στη σειρά…), δεν μεσολάβησε τίποτε, πέραν κάποιων ολιγοσέλιδων ποιητικών συλλογών στις οποίες κάποιοι απο εμάς επανερχόμαστε ξανά και ξανά. Κι ο λόγος δεν είναι άλλος απο την απόλυτη αδυναμία να συγκεντρώσω την προσοχή (όσο και τα μάτια μου) σε κάποιο κείμενο.
Όταν τελείωσα το Νορβηγικό δάσος, έμεινα με ένα αίσθημα πληρότητας για κάμποσες μέρες και αδημονούσα να πιάσω στα χέρια μου το κουρδιστό πουλι. Πιστευα οτι δεν θα μπορούσα να συνεχισω με κάτι άλλο, όπερ και εγένετο.
Η γάτα του Τόρου Οκάντα χάνεται και αίφνης – σαν να περιμένε αυτό ακριβώς- η ζωή του παίρνει απρόσμενη τροπή. Μαζί με τη γάτα, τον παρατά η γυναικα του, κάνουν την εμφάνισή τους περίεργοι άνθρωποι και αναπόδραστες καταστάσεις που, σαν προάγγελοι- τον ετοιμάζουν (αυτόν, τον Τόρου) για τα επερχόμενα συναπαντήματά του: Περίεργα, αισθησιακά τηλεφωνηματα απο άγνωστές του γυναίκες, μία γυναίκα με παράξενο όνομα και ανεξήγητες δυνατότητες που φορά ένα κόκκινο πλαστικό καπέλο κι έχει μια εξισου μυστήρια αδερφή. Μια “πρωίμα ενηλικη”, η 16χρονη Μάγιου-φωνη λογικής. Το γειτονικό σπίτι που το “κηνυγάει” μια κατάρα και το ξεραμένο βαθυ πηγάδι στο οποίο θα κατέβει ξανά και ξανά ο Τόρου. Το κουρδιστό πουλί που κρώζει λίγο πριν.. Η Τζίντζερ κι ο Κάρι.Ο μάντης κ. Χόντα, τον οποίο ο Τόρου και η γυναίκα του υποχρεώνονται να συναντουν κάθε όποτε. Ο φίλος του, υπολοχαγός Μαμίγια, που κάνει εκτενεις περιγραφές για τον πόλεμο… καθιστούν – εκ των πραγμάτων – δύσκολη την συνοψη ενός τέτοιου βιβλίου αλλά και άδικη μια τέτοια προσπάθεια, καθώς δεν μπορείς ευκολά να συλλάβεις τη μαγεία του, αν δεν το διαβάσεις. Τα πρόσωπα και οι ιστορίες συνδέονται κάπως πώς; κι έχουν κοινό σημείο τον Τόρου. Ο τρόπος που το πραγματικό ενυπάρχει με το φαντασιακό/μεταφυσικό είναι απόλυτα εναρμονισμένος με το πνεύμα του βιβλίου και -παρά την αποστροφή μου προς κάθε τι μεταφυσικής ή άλλης παρόμοιας φύσης- με γοητεύει . Η αποστασιοποίηση ως προς τους ήρωές του, οι οποίοι δεν αποθεώνονται, δεν κάνουν υπερβάσεις, δεν είναι σούπερμεν. Έρχονται αντιμέτωποι με τις πραγματικότητές τους, αδρανούν και δρουν ανάλογα. Οι ίδιοι αυτοί ήρωες, πλάσματα καταφανώς προβληματικά – ή με προβλήματα, αν προτιμάτε-, δεν εξαντλούνται σε μεμψίμοιρες αναλύσεις για το τι τους οδήγησε εκεί που είναι, δεν ψυχογραφεί ιατρικά ο Μουρακάμι–όπως είναι πολύ της μόδας εσχάτως. Ούτε ηθικολογεί.
Τι είναι πραγματικό και τι φανταστικό;
Τεχνολογία στις υπηρεσίες του μεταφυσικού;
Απολαυση, καταπληκτικο, με εξαιρετική ροή.
